Bağımlılıkta İnkar ve Kendini Haklı Çıkarma

Bağımlılıkta inkâr ve kendini haklı çıkarma, çoğu zaman kişinin yaşadığı zorlayıcı duygularla baş edebilmek için geliştirdiği koruyucu psikolojik tepkiler olarak ortaya çıkar. Bu tepkiler genellikle bilinçli bir tercih olmaktan ziyade, suçluluk, utanç ya da kontrol kaybı hissiyle doğrudan temas etmekten kaçınma çabasıyla ilişkilidir.

Kişi, bağımlı davranışın ya da kullanımın yaşamındaki etkilerini fark etmekte zorlanabilir ya da bu etkileri küçümseyebilir. Yaşanan sorunlar geçici olarak değerlendirilebilir, çevreden gelen geri bildirimler abartılı bulunabilir ya da sorunların nedeni dışsal koşullara bağlanabilir. Bu noktada inkâr, kişinin mevcut durumu olduğu gibi görebilmesini zorlaştıran önemli bir örüntü hâline gelir.

Kendini haklı çıkarma ise bağımlı davranışın sürdürülmesini mümkün kılan içsel açıklamalarla kendini gösterir. “Herkes bunu yapıyor”, “çok stresliyim”, “şu an uygun zaman değil” ya da “aslında kontrol bende” gibi düşünceler, kişinin davranışıyla yüzleşmesini geciktirebilir. Bu açıklamalar kısa vadede rahatlatıcı olsa da, bağımlı davranışın duygusal işlevini görünmez kılabilir.

İnkâr ve kendini haklı çıkarma, çoğu zaman yoğun utanç, suçluluk ve yetersizlik duygularıyla yakından ilişkilidir. Kişi bu duygularla temas etmek yerine, bağımlı davranışı sürdürmenin daha az acı verici olduğunu deneyimleyebilir. Bu nedenle bu örüntüler, bağımlılığın yalnızca bir parçası değil; aynı zamanda kişinin kendisini duygusal olarak koruma biçimi olarak da ele alınabilir.

Bu süreçte inkâr ve kendini haklı çıkarma fark edildiğinde, kişinin zayıflığından çok, neyle baş etmekte zorlandığını anlamak mümkün olabilir. Bu farkındalık, bağımlı davranışın ardındaki duygusal ihtiyaçların görünür hâle gelmesine ve sürecin daha gerçekçi bir yerden ele alınmasına alan açabilir.