Gaslighting

Gaslighting, kişinin yaşadıklarına ilişkin algısına ve hafızasına güvenini sarsan bir psikolojik manipülasyon biçimidir. Olayların sürekli inkâr edilmesi, çarpıtılması veya kişinin değerlendirmelerinin sistemli biçimde geçersiz kılınmasıyla görülebilir. Tek bir anlaşmazlık ya da farklı hatırlama, tek başına gaslighting olarak değerlendirilmemelidir.

 

Örneğin söylenen bir sözün tekrar tekrar inkâr edilmesi ve bunun kişinin her şeyi yanlış anlamasına bağlanması, zamanla kendi değerlendirmesinden şüphe etmesine yol açabilir. Önemli olan yalnızca kullanılan cümle değil, davranışın tekrarı ve konuşmalarda kişinin anlatımına sürekli güvenilmezmiş gibi yaklaşılmasıdır.

 

İlişkide Kontrol ve Baskı içinde gaslighting, kişinin karar verirken kendi gözlemlerinden çok partnerinin açıklamalarına dayanmasına neden olabilir. Konuşmaların ardından kafa karışıklığı, kendinden şüphe ve kendini açıklama zorunluluğu yaşanabilir. Asıl rahatsızlık geri planda kalırken kişinin tepkileri sorunun kaynağı gibi sunulabilir.

 

Bu süreçte suçluluk hissettirme de bulunabilir; ancak her suçluluk yaratma davranışı gaslighting değildir. Kavramları ayırırken davranışın kişiyi nasıl etkilediğine bakmak önemlidir. Güvenilen biriyle yaşananları paylaşmak veya bireysel destek almak değerlendirme alanı sağlayabilir. Kişinin destek aramak için yaşadıklarına doğru bir isim koymuş ya da partnerini ikna etmiş olması gerekmez.